Καθηγητής συλλέγει σπάνια ποδήλατα

Στη συλλογή του υπάρχουν 31 ποδήλατα. Το παλαιότερο απ΄ αυτά είναι από τη δεκαετία του '30, ενώ το νεότερο κατασκευάστηκε τη δεκαετία του '70. Τα μισά, περίπου, είναι αυθεντικά, ενώ τα υπόλοιπα πιστές ανακατασκευές.
Η συλλογή ανήκει στον καθηγητή Γιάννη Κουτεντάκη, ...ο οποίος έχει την έδρα της εργοφυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, είναι επισκέπτης καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Γούλβερχαμπτον, στη Μ. Βρετανία και διευθυντής του Ινστιτούτου Σωματικής Απόδοσης και Αποκατάστασης.

Πολλά ποδήλατα βρέθηκαν αχρησιμοποίητα σε αποθήκες, όπου φυλάσσονταν για δεκαετίες σε κατάσταση "εργοστασίου", λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κουτεντάκης, ο οποίος δεν κρύβει το πάθος του για τα ποδήλατα. "Μέχρι και τα ελαστικά είναι περιόδου 1950-1960" μας αποκαλύπτει.

Τα περισσότερα ποδήλατα έχουν χαρακτηριστικά της ευρωπαϊκής πολεμικής βιομηχανίας και η προέλευσή τους είναι κυρίως η Αγγλία και η Γερμανία. Γνώρισμα των ποδηλάτων εκείνης της εποχής είναι η δερμάτινη εργαλειοθήκη και ιδιαίτερα η άνετη δερμάτινη σέλλα, που στις περισσότερες περιπτώσεις είχαν υψηλή αισθητική παρουσίαση. Η ύπαρξη ισχυρών ελατηρίων στη σέλλα- πέρα από τη άνεση- προσέφερε στον αναβάτη και μια αποτελεσματική προστασία από απότομους κραδασμούς, στη ευαίσθητη περιοχή της μέσης. Ένα άλλο χαρακτηριστικό των ποδηλάτων της εποχής ήταν και η εκτεταμένη χρήση της λεγόμενης "κόντρας" σαν τρόπο φρεναρίσματος. Το φρενάρισμα επιτυγχάνονταν χάρη σε ένα μηχανισμό που βρίσκονταν στον άξονα του πίσω τροχού. Μερικές φορές, εξηγεί ο κ. Κουτεντάκης ο άξονας αυτός έπαιζε τον ρόλο της γεννήτριας ηλεκτρικού ρεύματος, που έδινε την απαιτούμενη ενέργεια για να λειτουργήσουν τα περίτεχνα φανάρια του ποδηλάτου, μπρος και πίσω.

Το πρώτο ποδήλατο της συλλογής του ήταν ένα εγγλέζικο "κουρσάκι", υψηλής- για την εποχή του- τεχνολογίας. Το απέκτησε όταν ζούσε στην χώρα αυτή και το έφερε στην Ελλάδα το 1998.

Ήθελε, όμως, ένα ποδήλατο "νταλίκα", όπως λένε τα ποδήλατα εποχής στον Βόλο, όπου μεγάλωσε ή "ματρακά" όπως λέγονται στα Τρίκαλα, που μένει τώρα. Έτσι, άρχισε η ιστορία της συλλογής. Ποδήλατο βέβαια είχε από μικρός. Μ' αυτό πήγαινε στο σχολείο, στις εκδρομές με φίλους, ακόμα και στα πρώτα του … ραντεβού. Το ποδήλατο ήταν μέρος της ζωής του. Είχε ιδιαίτερο ρόλο και τού ασκούσε ιδιαίτερη έλξη. "Ίσως επειδή, μαζί με την λέμβο κωπηλασίας, είναι τα μόνα μεταφορικά μέσα που κινούνται με τη βοήθεια του ανθρώπινου μυϊκού ιστού", μας εξηγεί ο ίδιος.

Επιπλέον, πίστευε και πιστεύει ότι ο καλύτερος τρόπος μετακίνησης στην πόλη είναι το ποδήλατο, για πολλούς λόγους. Πέρα από τα προφανή οικολογικά οφέλη, που όμως δεν φαίνεται να συγκινούν και πολλούς, υπάρχουν και αρκετά οικονομικά οφέλη.

Ο κ. Κουτεντάκης υπολογίζει ότι μέχρι και 2.000 ευρώ ετησίως μπορούν να εξοικονομηθούν από την αντικατάσταση του αυτοκινήτου με ποδήλατο για μερικές απλές καθημερινές διαδρομές. Εάν προσθέσει κανείς και τα τεράστια οφέλη στην υγεία, οι περισσότερες ασθένειες σήμερα έχουν την βάση τους στην υποκινητικότητα και όχι στην κακή διατροφή όπως εσφαλμένα πιστεύεται, γίνεται προφανές ότι η χρήση του ποδηλάτου γίνεται ακόμα πιο σημαντική και απαραίτητη, διαπιστώνει ο ίδιος.

Τα ποδήλατα τα βρίσκει σε σπίτια γνωστών, σε παλαιοπωλεία, αλλά και σε παλιά επαρχιακά ποδηλατάδικα. Εκεί, συνήθως βρίσκει και ανταλλακτικά. Ιδιαίτερα μνεία θα πρέπει να γίνει- λέει- σε κάποιον Ανανία από τον Βόλο, ο οποίος κράτησε στο πατάρι του μαγαζιού του, 10 ολοκαίνουργα ποδήλατα για 40 περίπου χρόνια.

Για την ανακατασκευή χρειάζεται να έχεις και μερακλήδες τεχνικούς. Αυτούς τους βρήκε ο καθηγητής-συλλέκτης στα πρόσωπα του αδελφού του Θόδωρου Κουτεντάκη, από το Βόλο και του Δημήτρη Γουσιόπουλου, από τα Τρίκαλα. Πολλά ανταλλακτικά τα φέρνει και από το εξωτερικό, μέσω διαδικτύου. Οι ανακατασκευές βασίζονται σε παλιές φωτογραφίες, σε μαρτυρίες πρώην ιδιοκτητών και στην εμπειρία συνταξιούχων ή εν ενεργεία ποδηλατάδων. Μια ανακατασκευή, σύμφωνα με τον κ. Κουτεντάκη, μπορεί να κρατήσει μέχρι και ένα χρόνο.

Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε άλλες χώρες, τού έκανε εντύπωση η ευκολία με την οποία οι Έλληνες "ξεφορτώνονται" τα παλιά πράγματα. Τα λίγα που έχουν μείνει (ποδήλατα ή ανταλλακτικά) είναι πολύ ακριβότερα από τα αντίστοιχα του εξωτερικού.

Επίσης, τού έκανε εντύπωση η έλλειψη τεχνογνωσίας στη συντήρηση ποδηλάτων, ενώ δεν υπάρχει η υποδομή για τέτοιες δραστηριότητες. "Είναι δύσκολο- διευκρινίζει- να κάνεις έστω και μία βίδα!".

Από την άλλη πλευρά, δεν παραλείπει να τονίσει τη διάθεση ορισμένων απλών ανθρώπων να βοηθήσουν, αλλά και η χαρά τους στο αντίκρισμα του τελικού αποτελέσματος.

Η οικογένειά του είναι πολύ θετική. Βοηθάει όσο μπορεί. Όλοι στην οικογένεια χρησιμοποιούν ποδήλατα-αντίκες. Δεν είναι και πάρα πολύ κοινό σήμερα, παιδιά 15-17 χρόνων, να χρησιμοποιούν ποδήλατα 40 ή 50 ετών με όλα τα εξαρτήματα, όπως ήταν εκείνη την εποχή. Βέβαια, το πρόβλημα είναι η έλλειψη αποθηκευτικών χώρων στο σπίτι, που, όπως μας λέει, είναι δύσκολο να επιλυθεί.