Πώς προστατεύουμε τις ακτές μας: Οι 10 βασικοί κανόνες για την ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα

Οι 10 Χρυσοί Κανόνες για τις Ελληνικές Παραλίες: Δικαιώματα, Πρόσβαση και Προστασία 

Η Ελλάδα διαθέτει τη 12η μεγαλύτερη ακτογραμμή παγκοσμίως, εκτεινόμενη σε 13.676 χιλιόμετρα —μια απόσταση μεγαλύτερη από την ευθεία Αθήνας-Μπουένος Άιρες. Αυτός ο

τεράστιος φυσικός πλούτος αποτελεί δημόσιο αγαθό. Ωστόσο, η εμπορική του εκμετάλλευση συχνά δημιουργεί συγκρούσεις.

Μια νέα, αναλυτική μελέτη της νομικής εταιρείας DTK αποκωδικοποιεί το περίπλοκο νομοθετικό πλαίσιο, ξεκαθαρίζοντας τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις πολιτών και επιχειρήσεων.

Η Δύναμη των Πολιτών: Η ενεργή συμμετοχή του κοινού είναι καθοριστική. Μέσω της εφαρμογής MyCoast, μόνο το 2024 υποβλήθηκαν πάνω από 41.700 καταγγελίες, οδηγώντας σε πρόστιμα που ξεπέρασαν το 1,15 εκατ. ευρώ.

Ακολουθούν οι 10 βασικοί κανόνες που πρέπει να γνωρίζει κάθε πολίτης:

1. Η Διαφορά μεταξύ Αιγιαλού και Παραλίας

Νομικά, οι δύο όροι περιγράφουν διαφορετικές ζώνες:

• Αιγιαλός: Η λωρίδα γης που βρέχεται από τις μεγαλύτερες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων (εκεί που «σκάει» το κύμα).

• Παραλία: Η ζώνη που ξεκινά αμέσως μετά τον αιγιαλό και εκτείνεται έως και 50 μέτρα προς την ξηρά (εκεί που συνήθως τοποθετούνται οι ομπρέλες).

2. Δεν Υπάρχουν «Ιδιωτικές Παραλίες»

Ο αιγιαλός και η παραλία δεν πωλούνται, δεν μεταβιβάζονται και δεν ανήκουν σε κανέναν ιδιώτη. Το κράτος διατηρεί πάντα την κυριότητα και παραχωρεί αποκλειστικά το δικαίωμα προσωρινής χρήσης σε επιχειρήσεις, με αυστηρούς όρους.

3. Το 50% της Παραλίας Πρέπει να Είναι Ελεύθερο

Η νομοθεσία ορίζει ρητά ότι τουλάχιστον η μισή έκταση κάθε παραλίας πρέπει να παραμένει εντελώς ελεύθερη από ομπρέλες και ξαπλώστρες. Παράλληλα, απαγορεύεται οποιαδήποτε περίφραξη ή εμπόδιο που περιορίζει την ελεύθερη πρόσβαση του κοινού.

4. Ανεμπόδιστη Πρόσβαση στη Θάλασσα

Η πρόσβαση των πολιτών πρέπει να διασφαλίζεται με δύο τρόπους:

• Κάθετη πρόσβαση: Μεταξύ δύο επιχειρήσεων πρέπει να υπάρχει ελεύθερος διάδρομος πλάτους τουλάχιστον 6 μέτρων (ή 3 μέτρων για μικρότερες προσόψεις).

• Οριζόντια πρόσβαση: Πρέπει να υπάρχει ελεύθερη ζώνη πλάτους 4 μέτρων από το σημείο που σκάει το κύμα, χωρίς καμία ξαπλώστρα.

5. Απαγορεύονται οι Μόνιμες Κατασκευές

Η παραχώρηση αφορά την «απλή χρήση». Επιτρέπονται μόνο προσωρινές και κινητές εγκαταστάσεις (ομπρέλες, ξαπλώστρες, αποδυτήρια). Μόνιμα κτίσματα, τσιμεντένιες βάσεις και βαριές κατασκευές απαγορεύονται αυστηρά.

6. Αυστηρά Όρια για τις Μικρές Παραλίες

Παραλίες με συνολικό εμβαδόν μικρότερο από 150 τετραγωνικά μέτρα ή με πλάτος/μήκος μικρότερο από 4 μέτρα, κατά κανόνα δεν παραχωρούνται για εμπορική εκμετάλλευση, εξασφαλίζοντας την ελεύθερη χρήση τους από το κοινό.

7. Απόλυτη Προστασία στις «Απάτητες Παραλίες»

Ο νόμος του 2024 διαχωρίζει τις ευαίσθητες περιοχές:

• Περιοχές Natura 2000: Η κάλυψη με ομπρελοκαθίσματα δεν μπορεί να ξεπερνά το 30% της έκτασης.

• «Απάτητες Παραλίες» (Υψηλής Προστασίας): Πρόκειται για 251 παραλίες όπου απαγορεύεται πλήρως η τοποθέτηση ξαπλωστρών, η μουσική, τα οχήματα, ακόμα και εκδηλώσεις άνω των 10 ατόμων.

8. Σαφή Όρια σε Μουσική και Φωτισμό

Οι επιχειρήσεις οφείλουν να σέβονται τα όρια ηχορύπανσης:

• Έως 50 decibel αν η παραλία γειτνιάζει με οικιστική περιοχή.

• Έως 80 decibel σε απομακρυσμένες παραλίες. Στις «απάτητες παραλίες», η μουσική και ο τεχνητός φωτισμός μετά τη δύση του ηλίου απαγορεύονται πλήρως.

9. Απαγόρευση Οχημάτων και Αλλοίωσης του Τοπίου

Η κυκλοφορία οχημάτων στην άμμο απαγορεύεται. Εξαίρεση αποτελούν μόνο οι νόμιμα αδειοδοτημένες κινητές καντίνες (έως 15 τ.μ.), οι οποίες πρέπει να απέχουν τουλάχιστον 100 μέτρα από άλλες επιχειρήσεις. Επιπλέον, απαγορεύεται ρητά η χρήση βαρέων μηχανημάτων για την ισοπέδωση ή αλλοίωση της μορφολογίας της ακτής.

10. Υποχρεωτική Ανάρτηση του QR Code (MyCoast)

Κάθε επιχείρηση που λειτουργεί νόμιμα στην παραλία είναι υποχρεωμένη να έχει αναρτημένη πινακίδα με το QR Code της εφαρμογής MyCoast. Η απουσία της επιφέρει πρόστιμο 1.000 ευρώ. Μέσω αυτού του κωδικού, οι πολίτες ελέγχουν τους όρους της παραχώρησης και προχωρούν σε άμεση καταγγελία εάν διαπιστώσουν αυθαιρεσίες.

Η διαφύλαξη των ακτών μας δεν είναι μόνο υποχρέωση της Πολιτείας, αλλά και δικαίωμα κάθε πολίτη. Γνωρίζοντας τον νόμο, διασφαλίζουμε ότι οι ελληνικές παραλίες θα παραμείνουν ελεύθερες και καθαρές για τις επόμενες γενιές.