Ο καθηγητής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δημήτρης Μπακαλούδης, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι δεν υπάρχει ένας και μοναδικός λόγος που οδηγεί τα άγρια ζώα προς τον αστικό και περιαστικό ιστό.
Σημαντικό ρόλο παίζουν η διαθεσιμότητα τροφής και νερού, η αύξηση των πληθυσμών ορισμένων ειδών, η μεγαλύτερη ανοχή κάποιων ζώων απέναντι στον άνθρωπο, αλλά και οι αλλαγές που προκαλούνται στα φυσικά οικοσυστήματα.
Τα σκουπίδια ως εύκολη πηγή τροφής
Τα απορρίμματα και άλλες εύκολα προσβάσιμες πηγές τροφής μπορούν να προσελκύσουν άγρια ζώα στις παρυφές των πόλεων, ιδιαίτερα άτομα με μειωμένες ικανότητες ενεργητικού κυνηγιού.
«Είναι από τους σημαντικότερους λόγους προσέγγισης αρκετών ειδών στον αστικό και περιαστικό ιστό», αναφέρει ο κ. Μπακαλούδης.
Για τον περιορισμό του φαινομένου κρίσιμη θεωρείται η σωστή διαχείριση των απορριμμάτων, με συχνή αποκομιδή και ασφαλή αποθήκευση σε κατάλληλους κάδους. Παράλληλα, πρέπει να αποφεύγεται η παροχή τροφής σε άγρια ζώα ή αδέσποτα στις παρυφές κατοικημένων περιοχών.
Το τσακάλι προσαρμόζεται ευκολότερα κοντά στον άνθρωπο λόγω του διαιτολογίου και της συμπεριφοράς του. Ο λύκος μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε αστικές ή περιαστικές περιοχές, όμως η παρουσία του είναι πιθανό να είναι πιο εφήμερη λόγω της διαφορετικής στρατηγικής κυνηγιού.
Μεμονωμένα ζώα μπορούν πάντως να επιστρέφουν συχνότερα σε κατοικημένες περιοχές όταν βρίσκουν εύκολη τροφή, όπως απορρίμματα ή οικόσιτα ζώα.
Περισσότερες καταγραφές δε σημαίνουν περισσότερα ζώα
Για τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή, ο καθηγητής επισημαίνει ότι δεν μπορεί να τεκμηριωθεί με ακρίβεια πως έχουν αυξηθεί οι εμφανίσεις λύκων και τσακαλιών.
«Δεν μπορούμε να μιλήσουμε με ακρίβεια», σημειώνει, καθώς σήμερα οι δυνατότητες καταγραφής είναι πολύ περισσότερες. Κινητά τηλέφωνα, κάμερες ασφαλείας και κάμερες στη φύση καταγράφουν περιστατικά που παλαιότερα μπορεί να περνούσαν απαρατήρητα.
Ταυτόχρονα, περισσότεροι άνθρωποι κινούνται σε φυσικές περιοχές, αυξάνοντας τις πιθανότητες συνάντησης με άγρια ζώα. Επομένως, η μεγαλύτερη κυκλοφορία εικόνων και βίντεο δεν αποδεικνύει από μόνη της αντίστοιχη αύξηση του πληθυσμού ή των εμφανίσεων.
Η παρουσία λύκων και τσακαλιών στις παρυφές πόλεων αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού φαινομένου. Σε αρκετές χώρες, είδη όπως η αλεπού και το πετροκούναβο έχουν αναπτύξει ακόμη και «αστικούς» πληθυσμούς.
Πυρκαγιές και ανθρώπινες παρεμβάσεις
Η επέκταση των πόλεων, η ανάπτυξη κατά μήκος της ακτογραμμής και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες περιορίζουν και κατακερματίζουν φυσικές περιοχές. Όταν ένας βιότοπος υποβαθμίζεται ή καταστρέφεται, τα ζώα μπορεί να μετακινηθούν προς γειτονικές, ακόμη και κατοικημένες, ζώνες.
Οι πυρκαγιές αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς μια μεγάλη φωτιά μπορεί να καταστρέψει σημαντικό μέρος του ενδιαιτήματος ενός είδους και να το αναγκάσει να αναζητήσει αλλού τροφή, νερό και ασφαλή χώρο.
Ο κ. Μπακαλούδης αναφέρεται επίσης σε μεγάλες εγκαταστάσεις αιολικής ενέργειας, σημειώνοντας ότι πιθανόν να προκαλούν όχληση σε ορισμένα είδη και να επηρεάζουν τις μετακινήσεις τους.
Τι κάνουμε αν συναντήσουμε λύκο ή τσακάλι
Σε περίπτωση συνάντησης με λύκο ή τσακάλι, η βασική οδηγία είναι να μην πλησιάζουμε, να μην τρομάζουμε και να μην εγκλωβίζουμε το ζώο.
Ο πολίτης πρέπει να αφήσει ελεύθερο χώρο ώστε το ζώο να απομακρυνθεί. «Δεν πρέπει να το πλησιάζουμε για φωτογράφηση, ούτε να το τρομάζουμε», τονίζει ο καθηγητής.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν το άγριο ζώο αισθανθεί απειλή ή δεν έχει δυνατότητα διαφυγής. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης κατά την αναπαραγωγική περίοδο και την ανατροφή των νεογνών.
Η παρουσία του ανθρώπου συνήθως προκαλεί φόβο σε ένα μεμονωμένο ζώο, όμως η συμπεριφορά μπορεί να διαφέρει. Ορισμένα άτομα εμφανίζουν μεγαλύτερη ανοχή ή πιο εξερευνητική συμπεριφορά, είτε λόγω γενετικών χαρακτηριστικών είτε επειδή την έχουν μάθει από τους γονείς τους.
Προστασία των βιοτόπων και προετοιμασία των πόλεων
Η προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων θεωρείται βασική προϋπόθεση για να μπορεί η άγρια πανίδα να παραμένει στον φυσικό της χώρο. Η έντονη ανθρώπινη παρουσία, οι συνεχείς πηγές όχλησης, η ανορθολογική εκμετάλλευση και οι πυρκαγιές επηρεάζουν τις μετακινήσεις, την εξάπλωση και τη συμπεριφορά των ειδών.
«Ένα άγριο ζώο είναι από τη φύση του απρόβλεπτο», υπογραμμίζει ο κ. Μπακαλούδης, επισημαίνοντας ότι η συνύπαρξη ανθρώπου και άγριας πανίδας είναι εφικτή, εφόσον τηρούνται βασικοί κανόνες.
Οι ελληνικές πόλεις ενδέχεται να χρειαστεί να προετοιμαστούν για συχνότερες εμφανίσεις άγριων ζώων, ανάλογα με την εξέλιξη πολλών διαφορετικών παραγόντων. Το ζήτημα συνδέεται τόσο με τη διαχείριση των απορριμμάτων όσο και με την προστασία των φυσικών περιοχών και τη σωστή αντίδραση των πολιτών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο εφαρμόζονται ήδη πρωτόκολλα διαχείρισης τέτοιων περιστατικών. Στην Ελλάδα υπάρχει θεσμοθετημένο πρωτόκολλο για την αρκούδα, ενώ, σύμφωνα με τον καθηγητή, ετοιμάζεται αντίστοιχο πρωτόκολλο για τον λύκο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου