Η ιστορία της Λεβανθός ξεκίνησε περισσότερο ως μία προσπάθεια να μη μείνουν ανεκμετάλλευτα κάποια οικογενειακά χωράφια στην Καληράχη Γρεβενών.
Σήμερα, η μικρή οικογενειακή δραστηριότητα της Βάσως Βούζα-Κυρατζή έχει περάσει πλέον από το στάδιο της καλλιέργειας στη μεταποίηση, διαθέτει δικό της εργαστήριο, περίπου 17 διαφορετικά προϊόντα και ετοιμάζει το επόμενο βήμα της προς τη σουηδική αγορά.
Η διαδρομή αποτυπώνει, σε μικρή κλίμακα, το βασικό πρόβλημα αλλά και τη διέξοδο για αρκετούς παραγωγούς αρωματικών φυτών στην Ελλάδα. Η καλλιέργεια της λεβάντας γνώρισε σημαντική ανάπτυξη τα προηγούμενα χρόνια, όμως η αγορά του αιθέριου ελαίου δεν ακολούθησε αντίστοιχη πορεία. Στα Γρεβενά, σύμφωνα με τη Βάσω Κυρατζή, από τα τουλάχιστον 500 στρέμματα που καλλιεργούνταν κάποτε, σήμερα ενεργά παραμένουν περίπου 100. Στην Καληράχη μόνο, εκτάσεις 250 έως 300 στρεμμάτων έχουν στην πράξη εγκαταλειφθεί. Αυτό ακριβώς ήταν που την οδήγησε να αλλάξει μοντέλο.
Από το αιθέριο έλαιο στη σοκολάτα και την πραλίνα
Όταν είχε ξεκινήσει τη δραστηριότητα, η βασική λογική ήταν η καλλιέργεια λεβάντας και η παραγωγή αιθέριου ελαίου. Στην πορεία, όμως, έγινε σαφές ότι η απλή διάθεση του λαδιού δεν ήταν αρκετή για να καλύψει το κόστος καλλιέργειας, συγκομιδής και απόσταξης. Γι’ αυτό και δημιούργησε το δικό της εργαστήριο μεταποίησης. Σήμερα η Λεβανθός έχει αναπτύξει περίπου 17 κωδικούς, χρησιμοποιώντας τη λεβάντα σε πολύ διαφορετικές εφαρμογές. Ανάμεσά τους βρίσκονται λουκούμι και σοκολάτα με λεβάντα, αποξηραμένος ανθός για ρόφημα, σαπούνια και άλλα προϊόντα προσωπικής φροντίδας, αλλά και προϊόντα που συνδυάζουν το αιθέριο έλαιο με μέλι.
Η επόμενη επέκταση της γκάμας βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν. Η επιχείρηση έχει αναπτύξει ταχίνι με μέλι και αιθέριο έλαιο λεβάντας, ενώ ετοιμάζει και λευκή πραλίνα φουντουκιού, με τα νέα προϊόντα να βρίσκονται λίγο πριν από την έναρξη της παραγωγής τους.
Πρόκειται ουσιαστικά για μία αλλαγή φιλοσοφίας. Αντί να πουλά μία πρώτη ύλη χαμηλότερης προστιθέμενης αξίας, η παραγωγός επιχειρεί να κρατήσει μεγαλύτερο μέρος της αξίας του προϊόντος, μετατρέποντας τη λεβάντα σε τελικό καταναλωτικό αγαθό.
Τα εγκαταλειμμένα χωράφια έγιναν πλεονέκτημα
Παρά τη διεύρυνση της παραγωγής, η Λεβανθός δεν χρειάστηκε να προχωρήσει σε νέες φυτεύσεις μεγάλης κλίμακας. Και αυτό γιατί η εγκατάλειψη της καλλιέργειας στην ευρύτερη περιοχή έχει δημιουργήσει μία ιδιότυπη «δεξαμενή» διαθέσιμων εκτάσεων.
Παραγωγοί που δεν συνεχίζουν πλέον ενεργά την καλλιέργεια έχουν παραχωρήσει στη Βάσω Κυρατζή τη δυνατότητα να συγκομίζει τη λεβάντα από τα χωράφια τους. Έτσι, ενώ οι αρχικές οικογενειακές εκτάσεις ήταν σαφώς μικρότερες, σήμερα η ίδια έχει δυνατότητα αξιοποίησης περίπου 100 στρεμμάτων, διάσπαρτων σε διαφορετικά σημεία γύρω από το χωριό.
Η παραγωγή παραμένει απαιτητική. Τα χωράφια δεν είναι ενιαία, αλλά βρίσκονται σε μικρότερα τεμάχια, γεγονός που σημαίνει μετακινήσεις για συγκομιδή 10, 15, 20 ή 30 στρεμμάτων κάθε φορά. Για την απόσταξη εξακολουθεί να λειτουργεί αποστακτήριο στην περιοχή των Γρεβενών, εξυπηρετώντας πλέον τους ελάχιστουςπαραγωγούς που έχουν διατηρήσει τις καλλιέργειές τους.
Η «πόρτα» της Σουηδίας
Το επόμενο βήμα για τη μικρή επιχείρηση μπορεί να είναι και το σημαντικότερο μέχρι σήμερα. Η Λεβανθός ετοιμάζεται να συμμετάσχει σε επιχειρηματική αποστολή στη Στοκχόλμη από τις 4 έως τις 7 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο δράσης με τη στήριξη της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας.
Πριν από την παρουσία των παραγωγών στη Σουηδία, προϊόντα από επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας πρόκειται να τοποθετηθούν δοκιμαστικά σε σουηδικά σούπερ μάρκετ. Η Βάσω Κυρατζή έχει επιλέξει να στείλει τη σοκολάτα με λεβάντα, με μία πρώτη ποσότητα περίπου 200-300 τεμαχίων να εξετάζεται για παρουσία σε δύο ή τρία καταστήματα.
Η κίνηση έχει περισσότερο δοκιμαστικό χαρακτήρα παρά μεγάλης εξαγωγικής συμφωνίας, μπορεί όμως να λειτουργήσει ως πρώτο οργανωμένο τεστ σε μία νέα αγορά. Τα προϊόντα θα βρεθούν στα ράφια πριν από την άφιξη των παραγωγών, ώστε να υπάρχει ήδη μία πρώτη εικόνα για την ανταπόκριση των καταναλωτών όταν πραγματοποιηθούν οι συναντήσεις στη Στοκχόλμη.
Οι πρώτες μικρές εξαγωγές
Η Σουηδία δεν αποτελεί την πρώτη επαφή της Λεβανθός με το εξωτερικό. Κατά καιρούς η επιχείρηση έχει πραγματοποιήσει μικρές αποστολές σε Ιταλία, Γερμανία και Κύπρο, τροφοδοτώντας καταστήματα με επιλεγμένες ποσότητες μέσα στη χρονιά.
Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής εξακολουθεί να απορροφάται από την ελληνική αγορά, με σημαντικό μέρος να κατευθύνεται σε τουριστικούς προορισμούς και νησιά. Το ζητούμενο πλέον, όπως λέει η ίδια, είναι εάν οι μικρές αυτές εξαγωγές μπορούν σταδιακά να μετατραπούν σε πιο σταθερή εμπορική παρουσία εκτός Ελλάδας.
Προς πλήρη βιολογική πιστοποίηση
Σημαντικό κομμάτι του σχεδιασμού αποτελεί και η πιστοποίηση. Τα μελίσσια της οικογενειακής επιχείρησης είναι ήδη πιστοποιημένα βιολογικά, ενώ η καλλιέργεια της λεβάντας βρίσκεται στο δεύτερο έτος της διαδικασίας μετατροπής και αναμένεται, μετά την ολοκλήρωση της απαιτούμενης τριετίας, να αποκτήσει επίσης βιολογική πιστοποίηση. Η καθετοποίηση, επομένως, δεν περιορίζεται μόνο στη μεταποίηση. Η Λεβανθός επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο προϊόν, από την καλλιέργεια και την απόσταξη έως την παραγωγή τελικών τροφίμων και προϊόντων περιποίησης.
Από την Καρδίτσα στα 850 μέτρα των Γρεβενών
Για τη Βάσω Κυρατζή η επιστροφή στη γη δεν ήταν μία άγνωστη επιλογή. Προέρχεται από αγροτική οικογένεια στην Καρδίτσα, όπου η οικογένειά της καλλιεργούσε περίπου 500 στρέμματα με βαμβάκι, καλαμπόκι και σιτηρά. Τα χωράφια στα Γρεβενά ανήκαν στην οικογένεια του συζύγου της, ο οποίος είναι καθηγητής και είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα αρωματικά φυτά και τα βότανα. Η πρώτη ιδέα ήταν απλή. Να αξιοποιηθούν κάποιες εκτάσεις που παρέμεναν χέρσες με μία καλλιέργεια που να ευδοκιμεί στην περιοχή.
Η αρχή έγινε με περίπου 15 στρέμματα λεβάντας. Η πρώτη μάλιστα συγκομιδή πραγματοποιήθηκε με το χέρι. Αντί να πεταχτεί ο πρώτος ανθός, όπως της είχαν υποδείξει για την καλύτερη ανάπτυξη των φυτών, αποφάσισε να τον αποξηράνει και να δοκιμάσει να τον διαθέσει. Εκεί ουσιαστικά γεννήθηκε η επιχειρηματική ιδέα. Κάθε χρόνο προστίθετο και ένα νέο προϊόν. Μετά τον αποξηραμένο ανθό ήρθε το αιθέριο έλαιο, από εκεί τα σαπούνια και τα καλλυντικά και αργότερα τα τρόφιμα, η σοκολάτα και τα προϊόντα με μέλι.
Σήμερα, σε μία περίοδο κατά την οποία μεγάλο μέρος της λεβάντας στα Γρεβενά έχει μείνει αναξιοποίητο στα χωράφια, η Λεβανθός επιχειρεί να αποδείξει ότι η διέξοδος για μία μικρή αγροτική εκμετάλλευση λαμβάνει αξία από το τι μπορεί να δημιουργήσει κανείς, αξιοποιώντας κατά τον βέλτιστο δυνατό τρόπο ίδιο το αγροτικό προϊόν.
Η διαδρομή αποτυπώνει, σε μικρή κλίμακα, το βασικό πρόβλημα αλλά και τη διέξοδο για αρκετούς παραγωγούς αρωματικών φυτών στην Ελλάδα. Η καλλιέργεια της λεβάντας γνώρισε σημαντική ανάπτυξη τα προηγούμενα χρόνια, όμως η αγορά του αιθέριου ελαίου δεν ακολούθησε αντίστοιχη πορεία. Στα Γρεβενά, σύμφωνα με τη Βάσω Κυρατζή, από τα τουλάχιστον 500 στρέμματα που καλλιεργούνταν κάποτε, σήμερα ενεργά παραμένουν περίπου 100. Στην Καληράχη μόνο, εκτάσεις 250 έως 300 στρεμμάτων έχουν στην πράξη εγκαταλειφθεί. Αυτό ακριβώς ήταν που την οδήγησε να αλλάξει μοντέλο.
Από το αιθέριο έλαιο στη σοκολάτα και την πραλίνα
Όταν είχε ξεκινήσει τη δραστηριότητα, η βασική λογική ήταν η καλλιέργεια λεβάντας και η παραγωγή αιθέριου ελαίου. Στην πορεία, όμως, έγινε σαφές ότι η απλή διάθεση του λαδιού δεν ήταν αρκετή για να καλύψει το κόστος καλλιέργειας, συγκομιδής και απόσταξης. Γι’ αυτό και δημιούργησε το δικό της εργαστήριο μεταποίησης. Σήμερα η Λεβανθός έχει αναπτύξει περίπου 17 κωδικούς, χρησιμοποιώντας τη λεβάντα σε πολύ διαφορετικές εφαρμογές. Ανάμεσά τους βρίσκονται λουκούμι και σοκολάτα με λεβάντα, αποξηραμένος ανθός για ρόφημα, σαπούνια και άλλα προϊόντα προσωπικής φροντίδας, αλλά και προϊόντα που συνδυάζουν το αιθέριο έλαιο με μέλι.
Η επόμενη επέκταση της γκάμας βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν. Η επιχείρηση έχει αναπτύξει ταχίνι με μέλι και αιθέριο έλαιο λεβάντας, ενώ ετοιμάζει και λευκή πραλίνα φουντουκιού, με τα νέα προϊόντα να βρίσκονται λίγο πριν από την έναρξη της παραγωγής τους.
Πρόκειται ουσιαστικά για μία αλλαγή φιλοσοφίας. Αντί να πουλά μία πρώτη ύλη χαμηλότερης προστιθέμενης αξίας, η παραγωγός επιχειρεί να κρατήσει μεγαλύτερο μέρος της αξίας του προϊόντος, μετατρέποντας τη λεβάντα σε τελικό καταναλωτικό αγαθό.
Τα εγκαταλειμμένα χωράφια έγιναν πλεονέκτημα
Παρά τη διεύρυνση της παραγωγής, η Λεβανθός δεν χρειάστηκε να προχωρήσει σε νέες φυτεύσεις μεγάλης κλίμακας. Και αυτό γιατί η εγκατάλειψη της καλλιέργειας στην ευρύτερη περιοχή έχει δημιουργήσει μία ιδιότυπη «δεξαμενή» διαθέσιμων εκτάσεων.
Παραγωγοί που δεν συνεχίζουν πλέον ενεργά την καλλιέργεια έχουν παραχωρήσει στη Βάσω Κυρατζή τη δυνατότητα να συγκομίζει τη λεβάντα από τα χωράφια τους. Έτσι, ενώ οι αρχικές οικογενειακές εκτάσεις ήταν σαφώς μικρότερες, σήμερα η ίδια έχει δυνατότητα αξιοποίησης περίπου 100 στρεμμάτων, διάσπαρτων σε διαφορετικά σημεία γύρω από το χωριό.
Η παραγωγή παραμένει απαιτητική. Τα χωράφια δεν είναι ενιαία, αλλά βρίσκονται σε μικρότερα τεμάχια, γεγονός που σημαίνει μετακινήσεις για συγκομιδή 10, 15, 20 ή 30 στρεμμάτων κάθε φορά. Για την απόσταξη εξακολουθεί να λειτουργεί αποστακτήριο στην περιοχή των Γρεβενών, εξυπηρετώντας πλέον τους ελάχιστουςπαραγωγούς που έχουν διατηρήσει τις καλλιέργειές τους.
Η «πόρτα» της Σουηδίας
Το επόμενο βήμα για τη μικρή επιχείρηση μπορεί να είναι και το σημαντικότερο μέχρι σήμερα. Η Λεβανθός ετοιμάζεται να συμμετάσχει σε επιχειρηματική αποστολή στη Στοκχόλμη από τις 4 έως τις 7 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο δράσης με τη στήριξη της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας.
Πριν από την παρουσία των παραγωγών στη Σουηδία, προϊόντα από επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας πρόκειται να τοποθετηθούν δοκιμαστικά σε σουηδικά σούπερ μάρκετ. Η Βάσω Κυρατζή έχει επιλέξει να στείλει τη σοκολάτα με λεβάντα, με μία πρώτη ποσότητα περίπου 200-300 τεμαχίων να εξετάζεται για παρουσία σε δύο ή τρία καταστήματα.
Η κίνηση έχει περισσότερο δοκιμαστικό χαρακτήρα παρά μεγάλης εξαγωγικής συμφωνίας, μπορεί όμως να λειτουργήσει ως πρώτο οργανωμένο τεστ σε μία νέα αγορά. Τα προϊόντα θα βρεθούν στα ράφια πριν από την άφιξη των παραγωγών, ώστε να υπάρχει ήδη μία πρώτη εικόνα για την ανταπόκριση των καταναλωτών όταν πραγματοποιηθούν οι συναντήσεις στη Στοκχόλμη.
Οι πρώτες μικρές εξαγωγές
Η Σουηδία δεν αποτελεί την πρώτη επαφή της Λεβανθός με το εξωτερικό. Κατά καιρούς η επιχείρηση έχει πραγματοποιήσει μικρές αποστολές σε Ιταλία, Γερμανία και Κύπρο, τροφοδοτώντας καταστήματα με επιλεγμένες ποσότητες μέσα στη χρονιά.
Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής εξακολουθεί να απορροφάται από την ελληνική αγορά, με σημαντικό μέρος να κατευθύνεται σε τουριστικούς προορισμούς και νησιά. Το ζητούμενο πλέον, όπως λέει η ίδια, είναι εάν οι μικρές αυτές εξαγωγές μπορούν σταδιακά να μετατραπούν σε πιο σταθερή εμπορική παρουσία εκτός Ελλάδας.
Προς πλήρη βιολογική πιστοποίηση
Σημαντικό κομμάτι του σχεδιασμού αποτελεί και η πιστοποίηση. Τα μελίσσια της οικογενειακής επιχείρησης είναι ήδη πιστοποιημένα βιολογικά, ενώ η καλλιέργεια της λεβάντας βρίσκεται στο δεύτερο έτος της διαδικασίας μετατροπής και αναμένεται, μετά την ολοκλήρωση της απαιτούμενης τριετίας, να αποκτήσει επίσης βιολογική πιστοποίηση. Η καθετοποίηση, επομένως, δεν περιορίζεται μόνο στη μεταποίηση. Η Λεβανθός επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο προϊόν, από την καλλιέργεια και την απόσταξη έως την παραγωγή τελικών τροφίμων και προϊόντων περιποίησης.
Από την Καρδίτσα στα 850 μέτρα των Γρεβενών
Για τη Βάσω Κυρατζή η επιστροφή στη γη δεν ήταν μία άγνωστη επιλογή. Προέρχεται από αγροτική οικογένεια στην Καρδίτσα, όπου η οικογένειά της καλλιεργούσε περίπου 500 στρέμματα με βαμβάκι, καλαμπόκι και σιτηρά. Τα χωράφια στα Γρεβενά ανήκαν στην οικογένεια του συζύγου της, ο οποίος είναι καθηγητής και είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα αρωματικά φυτά και τα βότανα. Η πρώτη ιδέα ήταν απλή. Να αξιοποιηθούν κάποιες εκτάσεις που παρέμεναν χέρσες με μία καλλιέργεια που να ευδοκιμεί στην περιοχή.
Η αρχή έγινε με περίπου 15 στρέμματα λεβάντας. Η πρώτη μάλιστα συγκομιδή πραγματοποιήθηκε με το χέρι. Αντί να πεταχτεί ο πρώτος ανθός, όπως της είχαν υποδείξει για την καλύτερη ανάπτυξη των φυτών, αποφάσισε να τον αποξηράνει και να δοκιμάσει να τον διαθέσει. Εκεί ουσιαστικά γεννήθηκε η επιχειρηματική ιδέα. Κάθε χρόνο προστίθετο και ένα νέο προϊόν. Μετά τον αποξηραμένο ανθό ήρθε το αιθέριο έλαιο, από εκεί τα σαπούνια και τα καλλυντικά και αργότερα τα τρόφιμα, η σοκολάτα και τα προϊόντα με μέλι.
Σήμερα, σε μία περίοδο κατά την οποία μεγάλο μέρος της λεβάντας στα Γρεβενά έχει μείνει αναξιοποίητο στα χωράφια, η Λεβανθός επιχειρεί να αποδείξει ότι η διέξοδος για μία μικρή αγροτική εκμετάλλευση λαμβάνει αξία από το τι μπορεί να δημιουργήσει κανείς, αξιοποιώντας κατά τον βέλτιστο δυνατό τρόπο ίδιο το αγροτικό προϊόν.
GOOD TO KNOW
Η ιστορία της Λεβανθός ξεκίνησε από μια «ανυπακοή»: στην πρώτη συγκομιδή, αντί να πετάξει τον πρώτο ανθό όπως της είχαν υποδείξει για την καλύτερη ανάπτυξη των φυτών, η Βάσω Κυρατζή τον αποξήρανε και δοκίμασε να τον πουλήσει — εκεί γεννήθηκε η επιχείρηση, και έκτοτε κάθε χρόνος πρόσθετε ένα νέο προϊόν: ανθός, έλαιο, σαπούνια, καλλυντικά, τρόφιμα. Η καθετοποίηση προχωρά και προς τα πίσω, στο χωράφι: τα μελίσσια είναι ήδη πιστοποιημένα βιολογικά και η λεβάντα βρίσκεται στο δεύτερο έτος της τριετούς μετατροπής — όταν ολοκληρωθεί, η αλυσίδα θα είναι βιολογική από το φυτό μέχρι το ράφι. Και μια λεπτομέρεια που δείχνει το ρεαλιστικό μέγεθος του σουηδικού βήματος, και γι’ αυτό ακριβώς τη σοβαρότητά του: η πρώτη αποστολή αφορά 200-300 τεμάχια σοκολάτας σε δύο-τρία καταστήματα — όχι «μεγάλο εξαγωγικό συμβόλαιο» αλλά οργανωμένο τεστ, με τα προϊόντα στα ράφια πριν από τις συναντήσεις, ώστε οι κουβέντες στη Στοκχόλμη να γίνουν με πρώτα στοιχεία ανταπόκρισης στο χέρι. Έτσι δοκιμάζονται οι αγορές όταν δεν έχεις περιθώριο για λάθη: μικρά βήματα, γρήγορη γνώση, και το ρίσκο πάντα στο μέγεθος που αντέχεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου