Ένα τρένο που κινείται με μεγάλη ταχύτητα δεν μπορεί να ακινητοποιηθεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Ανάλογα με την ταχύτητα, το βάρος
του συρμού, τις δυνατότητες πέδησης και τις συνθήκες της γραμμής, μπορεί να χρειαστεί αρκετά χιλιόμετρα μέχρι να σταματήσει πλήρως. Πρόκειται για μια κρίσιμη παράμετρο της σιδηροδρομικής ασφάλειας, η οποία αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη φονική σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας στην Ισπανία.Το δυστύχημα σημειώθηκε στην περιοχή της Ούρδα, στην επαρχία του Τολέδο, όταν ένας συρμός AVE της Renfe συγκρούστηκε με τρένο της Iryo που είχε ακινητοποιηθεί στις ράγες. Ο μέχρι στιγμής απολογισμός κάνει λόγο για τουλάχιστον 68 νεκρούς. Οι συνθήκες του δυστυχήματος διερευνώνται, με την αστοχία του συστήματος ασφαλείας LZB και τις ενέργειες που ακολούθησαν την εμφάνιση του προβλήματος να βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας.
Πέντε χιλιόμετρα για στάση
Η απόσταση που χρειάζεται ένα τρένο για να ακινητοποιηθεί εξαρτάται πρωτίστως από την αρχική του ταχύτητα. Σύμφωνα με ενδεικτικά στοιχεία για τη λειτουργία των συρμών υψηλής ταχύτητας, ένα τρένο που κινείται με 300 χιλιόμετρα την ώρα μπορεί να χρειαστεί περίπου πέντε χιλιόμετρα και 100 δευτερόλεπτα, δηλαδή ένα λεπτό και 40 δευτερόλεπτα, μέχρι να σταματήσει πλήρως.
Η απόσταση αυτή είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή στην καθημερινότητα, καθώς οι περισσότεροι οδηγοί έχουν συνηθίσει να σκέφτονται με βάση το φρενάρισμα ενός αυτοκινήτου. Σε έναν συρμό, όμως, η μεγάλη μάζα και η ταχύτητα δημιουργούν εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Ακόμη και αν ο μηχανοδηγός αντιληφθεί ένα εμπόδιο μπροστά του, η ακινητοποίηση δεν είναι άμεση και απαιτεί χρόνο και διαθέσιμο χώρο πάνω στις ράγες.
Για ένα συμβατικό τρένο που κινείται με 100 χιλιόμετρα την ώρα, η απόσταση πλήρους ακινητοποίησης μπορεί ενδεικτικά να προσεγγίζει το ένα χιλιόμετρο. Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν σταθερές τιμές για κάθε συρμό και κάθε περίπτωση, καθώς οι πραγματικές αποστάσεις μεταβάλλονται ανάλογα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τις συνθήκες κυκλοφορίας.
Οι παράγοντες που αλλάζουν τα δεδομένα
Η ταχύτητα δεν είναι το μοναδικό στοιχείο που καθορίζει πόσο γρήγορα μπορεί να σταματήσει ένα τρένο. Καθοριστικό ρόλο παίζουν η συνολική μάζα του συρμού, η απόδοση του συστήματος πέδησης, η κλίση της γραμμής και η πρόσφυση ανάμεσα στους τροχούς και τις σιδηροτροχιές.
Η κατάσταση της γραμμής και οι καιρικές συνθήκες μπορούν επίσης να επηρεάσουν την πρόσφυση. Όταν αυτή μειώνεται, η αποτελεσματική επιβράδυνση μπορεί να γίνει δυσκολότερη. Για τον υπολογισμό της απόστασης πέδησης χρησιμοποιούνται τεχνικές μέθοδοι που λαμβάνουν υπόψη την αρχική ταχύτητα, την κλίση και τις συνθήκες επαφής των τροχών με τις ράγες.
Αυτό σημαίνει ότι η ασφαλής κυκλοφορία δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην ικανότητα αντίδρασης του μηχανοδηγού. Απαιτείται ένα σύνολο κανόνων, συστημάτων ελέγχου και διαδικασιών που διατηρούν ασφαλή απόσταση ανάμεσα στους συρμούς και επιβάλλουν την κατάλληλη ταχύτητα ανάλογα με τις συνθήκες.
Γιατί είναι κρίσιμα τα συστήματα ασφαλείας
Στις γραμμές υψηλής ταχύτητας, τα συστήματα σηματοδότησης και αυτόματου ελέγχου παρακολουθούν την κυκλοφορία και ενημερώνουν τον μηχανοδηγό για τα επιτρεπόμενα όρια ταχύτητας και τις συνθήκες που επικρατούν στη γραμμή. Ανάλογα με την τεχνολογία που χρησιμοποιείται, μπορούν να παρέμβουν αυτόματα στο φρενάρισμα όταν διαπιστωθεί ότι το τρένο δεν ακολουθεί τις προβλεπόμενες εντολές.
Στην περίπτωση του δυστυχήματος στην Ισπανία, η βλάβη του συστήματος LZB αποτέλεσε ένα από τα βασικά ζητήματα που εξετάζουν οι αρμόδιες αρχές. Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, η βλάβη οδήγησε σε διακοπή της κυκλοφορίας συρμών στο συγκεκριμένο τμήμα, ενώ στη συνέχεια δόθηκε άδεια επανεκκίνησης στον συρμό AVE που αργότερα συγκρούστηκε με το ακινητοποιημένο τρένο της Iryo.
Η ακριβής αλληλουχία των γεγονότων, οι εντολές που δόθηκαν και ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόστηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αποτελούν αντικείμενο της έρευνας. Η μεγάλη απόσταση πέδησης εξηγεί γιατί η έγκαιρη προειδοποίηση και η διατήρηση ασφαλούς απόστασης είναι τόσο σημαντικές, δεν αρκεί όμως από μόνη της για να εξαχθεί συμπέρασμα για τα αίτια του συγκεκριμένου δυστυχήματος.
Η σημασία της ταχύτητας
Η διαφορά ανάμεσα στα 100 και τα 300 χιλιόμετρα την ώρα δεν αφορά μόνο τον χρόνο που απαιτείται για να καλυφθεί μια απόσταση. Επηρεάζει σημαντικά και τις απαιτήσεις πέδησης, καθώς όσο αυξάνεται η ταχύτητα τόσο μεγαλύτερη είναι η κινητική ενέργεια που πρέπει να αποβληθεί για να σταματήσει ο συρμός.
Γι' αυτό, όταν ένα τρένο κινείται με μεγάλη ταχύτητα, η δυνατότητα να σταματήσει εγκαίρως εξαρτάται από το αν έχει λάβει έγκαιρα την κατάλληλη εντολή και αν τα συστήματα προστασίας λειτουργούν όπως προβλέπεται. Η τεχνολογία του φρεναρίσματος είναι απαραίτητη, αλλά εξίσου σημαντικά είναι η σωστή σηματοδότηση, η τήρηση των διαδικασιών και η διασφάλιση ότι η γραμμή μπροστά από τον συρμό είναι ελεύθερη.
gazzetta.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου