Πρόσφατα, ο κ.Χρήστος Τριγώνης, ζήτησε από το Δημοτικό Συμβούλιο Γρεβενών να λάβει σαφή θέση κατά της
κατασκευής υδροηλεκτρικών έργων στους ποταμούς Βενέτικο και Αλιάκμονα. Το Συμβούλιο χαιρέτισε, με δήλωσή του τη σύμφωνη γνώμη του. Σωστά; Σωστά.Όμως, μια εύλογη ερώτηση αναδύεται.. Στην πρότασή του ο κ. Τριγώνης στοιχειοθέτησε, τεκμηρίωσε, ανέφερε και τα υπέρ των υδροηλεκτρικών έργων, προτού να την υποβάλει; Π.χ.
α. Οικονομικό όφελος για τους δημότες: Δημιουργούνται θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή τους. Οι εταιρείες αποδίδουν ανταποδοτικά τέλη (ποσοστό επί των εσόδων) στους τοπικούς Δήμους και στους λογαριασμούς ρεύματος των κατοίκων.
β. Τα μικρά υδροηλεκτρικά δεν απαιτούν τεράστιες τεχνητές λίμνες. Δεν προκαλούν αναγκαστικό εκτοπισμό οικισμών.
γ. Σωστή διαχείριση υδάτων: Σε πολλές περιπτώσεις οι μικρές υποδομές μπορούν να βοηθήσουν στην ελεγχόμενη ροή, στην άρδευση κοντινών καλλιεργειών ή στην πυρόσβεση.
δ. Σταθερό Δίκτυο Ενέργειας: Η υδροηλεκτρική ενέργεια είναι πιο σταθερή και ελεγχόμενη σε σχέση με την αιολική ή την ηλιακή. Μπορεί να αυξομειωθεί γρήγορα ανάλογα με τη ζήτηση.
ε. Συμβολή στην Πράσινη Μετάβαση: Βοηθούν την Ελλάδα να πιάσει τους ευρωπαϊκούς στόχους για την κλιματική ουδετερότητα. Αυξάνουν το ποσοστό των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στο εθνικό δίκτυο.
στ. Παραγωγή Καθαρής Ενέργειας: Αξιοποιούν τη φυσική ροή του νερού για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και δεν εκπέμπουν ρύπους ή αέρια του θερμοκηπίου κατά τη λειτουργία τους.
Εσείς τι λέτε; Να το ξανασκεφτούμε; Να τα ζυγίσουμε; Να θυμηθούμε και τη λέξη «ΠΡΟΟΔΟΣ»;
Βέβαια και το θέμα της αισθητικής του τοπίου, των βουνών και ποταμών μας είναι ένας παράγοντας άξιος να τον λάβουμε υπόψη, αλλά εγώ, επιτρέψτε με, ψηφίζω «ΠΡΟΟΔΟ»
Αθ. Παπαδόπουλος
Είκοσι επτά φράγματα στον Βενέτικο, σε ένα ποτάμι 45 χιλιομέτρων, ένα φράγμα κάθε 1,5 χιλιόμετρο, εσύ το λες πρόοδο; Το ποτάμι ανήκει σε όλους τους γρεβενιωτες, όχι σε μια χούφτα επιχειρηματίες τους οποίους προφανώς εκπροσωπείς. Μακριά τα βρωμόχερά σας από το ποτάμι μας.
ΑπάντησηΔιαγραφήΗ συζήτηση για τον Βενέτικο δεν είναι μια συζήτηση "υδροηλεκτρικά ή όχι". Είναι μια συζήτηση για το αν μια κοινωνία που σέβεται το φυσικό της κεφάλαιο μπορεί να αποφασίζει μεμονωμένα, χωρίς να γνωρίζει πρώτα τα όρια του οικοσυστήματος.
ΑπάντησηΔιαγραφήΌλα τα έργα έχουν πλεονεκτήματα. Και τα υδροηλεκτρικά έχουν τη θέση τους στο ενεργειακό μίγμα. Όμως άλλο πράγμα η γενική θεωρία και άλλο η εφαρμογή σε έναν συγκεκριμένο ποταμό.
Ας δούμε λοιπόν τα επιχειρήματα ένα προς ένα.
1. "Φέρνουν οικονομικά οφέλη και θέσεις εργασίας".
Βεβαίως. Όμως το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα εισπράξει ένας Δήμος σήμερα ή πόσοι άνθρωποι θα έχουν προσωρινή εργασία μέχρι να αποπερατωθούν τα έργα. Το ερώτημα είναι τι αξία χάνεται αύριο. Το βασικό ερώτημα είναι "και μετά, τί γίνεται;"
Ένας ποταμός όπως ο Βενέτικος δεν είναι απλώς ένας αγωγός νερού για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι οικοσύστημα, είναι φυσικό κεφάλαιο, είναι τουριστικό και πολιτιστικό απόθεμα. Η αειφόρος ανάπτυξη απαιτεί να συνυπολογίζουμε και τα οφέλη που δεν έχουν τιμή στο χρηματιστήριο...
2. "Τα μικρά υδροηλεκτρικά δεν δημιουργούν μεγάλες λίμνες".
Απαιτούν όμως ταμιευτήρες νερού. Οι οποίοι, ταμιευτήρες νερού διακόπτουν τη φυσική, συνεχή ροή του ποταμού...
Ειδικά όταν πρόκειται για δεκάδες στη σειρά, με αποτέλεσμα η επίδραση αυτών να είναι πολλαπλάσια της μίας, μεγάλης...
Μπορεί λοιπόν να μην έχουμε τη μία, μεγάλη λίμνη, οι δεκάδες μικρές όμως, μπορεί να προκαλέσουν:
• μεταβολή της φυσικής ροής,
• διακοπή της οικολογικής συνέχειας του ποταμού,
• εμπόδια στη μετακίνηση των ιχθυοπληθυσμών,
• αλλαγές στη μεταφορά φερτών υλών,
• αλλοίωση των μικροοικοτόπων.
Η φύση δεν μετρά μόνο τα τετραγωνικά μέτρα που πλημμύρισαν ή αποθήκευσαν νερό. Μετρά τη λειτουργία ολόκληρου του οικοσυστήματος.
3. "Βοηθούν στη διαχείριση υδάτων, άρδευση και πυρόσβεση".
Αυτό είναι ένα επιχείρημα που χρειάζεται τεκμηρίωση και όχι γενική αναφορά.
Ένα ενεργειακό έργο δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αρδευτικό ή έργο αντιπλημμυρικής προστασίας ή πολιτικής προστασίας.
Αν ο στόχος είναι η διαχείριση νερού, τότε πρέπει να σχεδιαστεί ως έργο διαχείρισης υδάτων για ειδική χρήση, με συγκεκριμένες μελέτες και όχι ως παράπλευρη δικαιολογία μιας ενεργειακής επένδυσης...
ΑπάντησηΔιαγραφή4. "Η υδροηλεκτρική ενέργεια σταθεροποιεί το δίκτυο".
Σωστό, υπό προϋποθέσεις. Δυστυχώς όμως το χρηματηστήριο ενέργειας "παιζει" με "άλλους" όρους και το "παιχνίδι" είναι στημένο, με αποτέλεσμα, οι "παίχτες" να ενδιαφέρονται για το κέρδος και ουχί για τη σταθεροποίηση του δικτύου, με αποτέλεσμα την ακριβή τιμή στη μοναδα ενέργειας, γεγονός που επιβαρύνει αποκλειστικά και μόνο τον καταναλωτή...
Άλλωστε η ενεργειακή ανάγκη μιας χώρας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται καταστρέφοντας κάθε ποτάμιο οικοσύστημα που βρίσκεται σε ορεινή περιοχή.
Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί συνδυασμό λύσεων: εξοικονόμηση, αποθήκευση, έξυπνα δίκτυα, αποκεντρωμένη παραγωγή και σωστή χωροθέτηση.
Δεν υπάρχει πράσινη μετάβαση χωρίς προστασία της φύσης.
5. "Βοηθούν την πράσινη μετάβαση".
Η πράσινη μετάβαση δεν είναι απλώς η αντικατάσταση ενός καυσίμου με μια άλλη μορφή παραγωγής, με οποιοδήποτε τίμημα.
Η Ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία απαιτεί πρόληψη, όχι αποκατάσταση μετά τη ζημιά.
Η αρχή της αειφορίας του άρθρου 24 του Συντάγματος επιβάλλει στο κράτος να προστατεύει το φυσικό περιβάλλον και να σχεδιάζει με βάση τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.
Δεν μπορεί κάθε ποτάμι να θυσιάζεται στο όνομα της κλιματικής αλλαγής.
6. "Παράγουν καθαρή ενέργεια".
Καθαρή ενέργεια δεν σημαίνει μηδενική περιβαλλοντική επίπτωση.
Η σωστή ερώτηση δεν είναι: "Παράγει το έργο καθαρή ενέργεια;"
Η σωστή ερώτηση είναι: "Ποιο είναι το συνολικό περιβαλλοντικό ισοζύγιο αυτού του έργου στον συγκεκριμένο τόπο;" και "Ποιο το τίμημα για να φτάσει ένα έργο να παράγει καθαρή ενέργεια;"
Και αυτό ακριβώς δεν μπορεί να απαντηθεί χωρίς συνολική μελέτη για ολόκληρη τη λεκάνη απορροής.
Ο Βενέτικος δεν χρειάζεται ούτε άκριτη άρνηση ούτε άκριτη αποδοχή.
Χρειάζεται επιστήμη.
Χρειάζεται μελέτη φέρουσας ικανότητας.
Χρειάζεται γνώση της πραγματικής κατάστασης του ποταμού.
Χρειάζεται να γνωρίζουμε πόσα έργα μπορεί να αντέξει πριν πάψει να λειτουργεί ως ζωντανό οικοσύστημα.
Η πρόοδος δεν είναι να κατασκευάζουμε ό,τι μπορούμε.
Η πρόοδος είναι να ξέρουμε τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κατασκευάσουμε.
Δημήτρης Ζεμπίλης
Dipl.-Ing. TU München
Πιστοποιημένος Πραγματογνώμων αειφόρου δόμησης.
Αυτά τα επιχειρήματα δεν αντέχουν σε βάθος ανάλυσης και η «πρόοδος» που υπόσχονται είναι ψεύτικη.
ΑπάντησηΔιαγραφήα. Οικονομικό όφελος και ανταποδοτικά: Πού είναι η οικονομική ανάπτυξη για τον τόπο; Τα 41 ΜΥΗΕ δίνουν μηδαμινές μόνιμες θέσεις εργασίας (λειτουργούν αυτοματοποιημένα). Όσο για τα «ανταποδοτικά τέλη», είναι ψίχουλα μπροστά στην καταστροφή του τουριστικού προϊόντος των Γρεβενών. Κλείνοντας τα μάτια στην καταστροφή του Βενέτικου, χάνουμε το φυσικό κεφάλαιο που στηρίζει το rafting, τις περιηγήσεις, τα πέτρινα γεφύρια και την επισκεψιμότητα. Πότε θα καταλάβουμε ότι τα Γρεβενά δεν έχουν βιομηχανία – έχουν φύση; Η φύση είναι η πραγματική μας οικονομία.
β. Μικρά φράγματα, μεγάλη σωρευτική ζημιά: Είναι αλήθεια ότι το κάθε ένα ξεχωριστά μπορεί να μην δημιουργεί μια γιγάντια λίμνη. Όμως, η «σαλαμοποίηση» (η τμηματική αδειοδότηση που καταγγέλλει και η ΕΛΛΕΤ) μετατρέπει τον Βενέτικο σε μια αλυσίδα από τεχνητές δεξαμενές στάσιμου νερού, καταστρέφοντας τη ζωντανή ροή, το οικοσύστημα και την αισθητική του. Το νερό παύει να είναι ποτάμι.
γ. Διαχείριση υδάτων (άρδευση / πυρόσβεση): Τα ΜΥΗΕ είναι έργα ενεργειακής κερδοφορίας, όχι αρδευτικά έργα. Δεν διαχειρίζονται το νερό για να ποτίσουν χωράφια· το χρησιμοποιούν για να στριφογυρίσουν τουρμπίνες. Η κατασκευή φραγμάτων, μάλιστα, συχνά δυσχεραίνει την πρόσβαση της πυροσβεστικής σε κρίσιμα σημεία και μειώνει την παροχή νερού για τις καλλιέργειες. Είναι ένα ψευτοεπιχείρημα.
δ. Σταθερό δίκτυο & ε. Πράσινη Μετάβαση: Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πλάνη. Η Ελλάδα ήδη έχει υπερκαλύψει τους στόχους της για ΑΠΕ. Το πρώτο πεντάμηνο του 2025 απορρίφθηκαν 975 GWh πράσινης ενέργειας γιατί το δίκτυο δεν μπορούσε να την απορροφήσει. Τα 41 φράγματα θα παράγουν ενέργεια που ήδη περισσεύει και πετάγεται. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη κατεδαφίζει φράγματα (603 το 2025). Η «πράσινη μετάβαση» για τα Γρεβενά δεν είναι να χτίσουμε άχρηστα φράγματα, αλλά να μάθουμε να αποθηκεύουμε την ενέργεια που ήδη παράγουμε.
στ. Καθαρή ενέργεια: Ναι, ένα φράγμα είναι «καθαρό» στη λειτουργία του. Όμως η κατασκευή του όχι. Τα έργα απαιτούν χιλιάδες τόνους μπετόν και οπλισμού, συνοδεύονται από διάνοιξη δρόμων και καλωδίων, θάβοντας τα παρθένα οικοσυστήματα της ορνιθοπανίδας και της ιχθυοπανίδας. Και με ποια λογική λέμε «πρόοδος» σε ένα έργο που καταστρέφει την πελαγονική πέστροφα και τον βιότοπο της καφέ αρκούδας, χωρίς να έχει γίνει ποτέ η απαιτούμενη συνολική μελέτη αθροιστικών επιπτώσεων;
Τι είναι, λοιπόν, πραγματική «ΠΡΟΟΔΟΣ» για τα Γρεβενά;
Πρόοδος δεν είναι τα 41 φράγματα. Πρόοδος είναι η προστασία του ποταμού, ώστε οι νέοι να μπορούν να επιστρέψουν και να κάνουν οικοτουρισμό, να στήσουν μικρές βιοτεχνίες και να ζήσουν αξιοπρεπώς. Πρόοδος είναι να δώσουμε προτεραιότητα στην κτηνοτροφία και την ποιοτική γεωργία. Πρόοδος είναι να μην αφήσουμε τους 70 συλλόγους και τις 2.600 υπογραφές να πάνε χαμένες.
Αυτοί που ζητούν να «ζυγίσουμε» τα επιχειρήματα ξεχνούν εσκεμμένα την τραγική αλήθεια των τελεσμένων: ήδη 9 φράγματα λειτουργούν, 15 έχουν άδεια παραγωγής, και άλλα είναι υπό αδειοδότηση. Δεν είμαστε στο στάδιο «να σκεφτούμε». Είμαστε στο στάδιο να παγώσουμε αυτό το οικολογικό έγκλημα που εξελίσσεται, όπως ζήτησε η ΕΛΛΕΤ, η «Καλλιστώ» και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η λέξη «ΠΡΟΟΔΟΣ» δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως όχημα για να νομιμοποιηθεί η καταστροφή της φυσιογνωμίας του τόπου μας. Ας μην ξανασκεφτούμε τίποτα. Ας κρατήσουμε τα βουνά, τα ποτάμια και τον τόπο μας ζωντανό.
Όπου υπάρχουν φράγματα δεν ανεβαίνουν ψάρια για να γεννήσουν.Χρειάζεται να γίνει εμπλουτισμός ,ή εισαγωγή άλλων ειδών(λιμνήσιων).Αλλάζει το εικοσύστημα.
ΑπάντησηΔιαγραφή